PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK

 

Psikolojik sağlamlık , çok zor koşullara karşı, kişinin bu olumsuz koşulların üstesinden başarıyla gelebilme ve uyum sağlayabilme yeteneğidir. Diğer bir deyişle, psikolojik dayanıklılık, yaşamla ilgili zor tecrübeler, değişimler ya da olağan dışı durumlar karşısında bireyin kendisini toparlama gücü ya da bu durumların üstesinden gelme yeteneği olarak tanımlanır.

Psikolojik sağlamlık düzeyleri yüksek bireylerin karşılaştıkları yoksulluk, şiddet ve daha pek çok stresli yaşam olayıyla daha başarılı bir biçimde mücadele ettikleri saptanmıştır. Bu bireylerin aynı zamanda etkili problem çözme yeteneği ve etkili kişiler arası iletişim becerisi gibi olumlu özelliklere sahip olduklar vurgulanmaktadır. 
 

Çocuklarda psikolojik sağlamlığın oluşabilmesi için üç temel faktör gereklidir. Bu faktörler çocukların psikolojik sağlamlık oluşturabilmeleri açısından kritik rol oynar:

Çocuğun kendini güvende hissetmesi,

Çocuğun özgüven sahibi ve başaracağına dair inancının olması,

Çocuğun yapabileceklerinin farkında olarak sağlamlığını ve sınırlarını doğru tahmin edebilmesidir.

Psikolojik sağlamlık ve dayanıklılık, zor durumlarla karşı karşıya kalındığında kırılmadan bükülebilme ve yaşanan zor olay geçtikten sonra eski haline dönebilme kapasitesidir. Negatif durumlar karşısında olumlu ve iyimser bir tutum sergileyerek bunlarla başa çıkma uğraşıdır. Psikolojik olarak sağlam olan bir çocuk, duygusal anlamda güçlüdür. Duygusal güce sahip bir kişi de hayatta karşılaştığı ya da karşılaşacağı olası problemlerle daha güçlü bir şekilde mücadele edebilmektedir. Psikolojik sağlamlığa sahip olan çocuk ergenlikte ve yetişkinlikte de yaşam başarısı olan bir kişi olmaktadır.
 

Psikolojik sağlamlığı güçlendirmek için ;
 

Güçlü yönlerin analiz edilmesi ve en zor zamanlarınızda sizi neyin koruduğunu bulunması, bunun için en son ne zaman kötü birşey yaşadığınızı ve sizi neyin tekrar ayağa kaldırdığını tespit edilmesi gerekir. Kişinin amaçları doğrultusunda çalışması, kendisini motive etmesi, verdiği kararlara daha rahat ulaşmasını ve psikolojik sağlamlığını olumlu yönde etkilemektedir. 
 

Aktif başetme becerilerinden en güçlüsü olan mizahın kullanılması gerekir.Unutmayın ki gülmek en iyi ilaçtır. Gülmenin iyileştirici yanından faydalanarak ve mizahtan yararlanarak psikolojik sağlamlık güçlendirilebilir.
 

Yalnız kalınan zamanların azaltılarak arkadaşlarla, akrabalarla, aile ve yakın çevre ile geçirilen zaman ve onlarla olan paylaşımlar psikolojik sağlamlığı artırmaktadır. Sevilen kişilerle ilişkide olmak, onlarla temas etmek, bizi anlayan ve bize ilgi gösteren kişilerin desteğini ve onların varlıklarını hissetmek psikolojik dayanıklılığı artıran bir özelliktir. 
 

Psikolojik Sağlamlığı destekleyen rutinlerin belirlenmesi ve bireye iyi gelen kişiler, kitaplar, şarkılar ve filmler ile ilgilenilmelidir.
Vücudunuza gereken özeni göstererek hem fiziksel hem de duygusal olarak sağlamlığınızı artırabilirsiniz. Düzenli egzersiz yapın, düzenli beslenin, yeterince uyuyun ve eğlenceli şeyler deneyin.
 

Çocuk ile ebeveyn arasındaki duygusal ilişki son derece önemlidir. Çocuğun fiziksel ihtiyaçlarının yanında sevgi, şefkat gibi duygusal ihtiyaçlarının da karşılanması gerekir. Çocuğun duygusal anlamda ihtiyaçlarını anlayabilen, sabırlı ve ilgi dolu aynı zamanda sınırları belirli olan, tutarlı bir biçimde davranan ebeveynlerin çocukları mutlu olur ve mutlu bir çocukluk geçiren bireyler ileride mutlu birer yetişkin olurlar.

Ebeveynlerin çocuklarına aşırı korumacı olmamaları, onların başarısız olmalarına ya da üzülmelerine yeri geldikçe izin verebilmeleri gerekir. Zor zamanlarda onun yanında olduğunun belirtilmesi çocuğun psikolojik sağlamlık kazanması için belirli bir noktadır.

Buun için çocukların anlattıklarını ve yaşadıklarını ilgiyle dinlemek, onu anlamaya çalışmak, karşılaştığı zor durumla nasıl baş edeceği konusunda çözüm yolları bulma konusunda onu teşvik etmek daha etkili olmaktadır. Bu aşamada çocuğa fikir vermek yerine onun çözüm üretebilmesine fırsat tanımak gerekir. 

Her ebeveyn çocuğu üzülmesin, hayal kırıklığı yaşamasın ve her zaman mutlu sağlıklı olsun ister. Ancak yapılan araştırmalar aşırı korumacı ebeveynliğin çocuklar üzerindeki negatif etkilerini görünür hale getirmektedir. Aşırı korumacı yaklaşımla ebeveynlik yapan bireylerin çocukları, bir fanus içinde ve gerçekçi dünyadan uzak yetişerek reel dünyaya hazırlanmamış olurlar.

Ebeveyn olarak yaşamın inişli çıkışlı bir yol olduğunu ve strese sebep olabilecek kimi durumların da var olabileceğini kabul ederek ve çocukların da karşılaştıkları zorluklarla yüzleşmesine imkan tanımak ve onun zor durumlarla baş ettiği zaman ona destek olabilmek psikolojik sağlamlık anlamında çocuğa yapılacak bir iyiliktir. 

Çocuğun kendini bir konuda yeterli ve hissedebilmesi için onun ne kadar çaba sarfettiğinin ve pes etmeden devam ettiğini öne çıkarmak gerekir. Çocuğa onun özel ve değerli olduğunun hissettirilmesi, onun yanında olduğunuzu bilmesi ve hissetmesi ile beraber geçirilen eğlenceli, sevgi dolu, oyunla geçirilen zamanlarla beraberlik duygusunu vurgulamak önemlidir. 
 

Psikolojik sağlamlık, genel anlamda toparlanma gücü, dayanıklılık ve yılmazlık olarak tanımlanabilir. 1970'lerden bu yana incelenen bu kavram, karşılaşılan zorluklara karşı ne kadar etkilenip ne kadar esneklik gösterebildiğimizi ifade eder. Olumsuzluklar karşısında pes etmeme yeteneğimiz olarak da tanımlanabilir. Bir hacıyatmaz gibi, karşılaşılan zorluklardan sonra tekrar ayağa kalkma gücüdür. Psikolojik sağlamlık, aslında çok yabancı bir kavram değil. Okuduğumuz kitapların ve izlediğimiz filmlerin baş karakterlerinde bu kavramı gözlemleyebiliriz. Örneğin, Afgan yazar K. Hosseini'nin "Bin Muhteşem Güneş" kitabındaki Leyla karakterinde veya Antoine de Saint-Exupéry'in "Küçük Prens"inde olduğu gibi. Hatta şarkı sözlerinde bile bu kavrama rastlanabilir, Nil Karaibrahimgil’in "Kanatlarım Var Ruhumda" şarkısının sözlerinde olduğu gibi:

"Sen de gül eğlen öyle acıklı konuşma,
Hayat ne ki sonuçta, anlık bir buluşma

Geçmişe gitmem, küsüm gözyaşlarıyla
Daha mutluyum ben hatalarımla."

 

Psikolojik sağlamlık sadece doğuştan gelen bir özellik değildir; öğrenilebilir, geliştirilebilir ve güçlendirilebilir. Bireysel, ailesel ve çevresel faktörler psikolojik sağlamlığı artırmada etkilidir. Bu faktörlere yönelik yapılacak çalışmalarla çocukların ve ergenlerin daha sağlam bireyler olarak yetişmeleri sağlanabilir. Aile içi etkenlerle ilgili yapılan araştırmalar, anne-baba tutumlarının bu süreçte önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Sağlıklı aile içi iletişimin olduğu, demokratik anne-baba tutumlarının benimsendiği ve aile bireylerinin olumlu ilişkiler kurabildiği ortamlarda yetişen bireylerin psikolojik sağlamlıklarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
 

 

Çocuğunuzu dinleyin, sorularına yanıt verin ve sizinle her zaman iletişim kurabileceğini hissettirin. Ebeveyniyle sağlıklı bir iletişim kurabilen çocuklar, sorunlarını dile getirme ve yardım isteme konusunda zorlanmazlar, kendilerini anlaşılmış ve güvende hissederler, bu da onların özgüvenini artırır.
 

Çocuğunuzun karakterini ve gelişim özelliklerini tanıyın. Sevdiği renkleri, becerilerini, en sevdiği müzik aletini, korkularını, kaygılarını ve hedeflerini bilin. Çocuğunu tanıyan ebeveyn, onu zorlu yaşam olaylarına karşı nasıl güçlendireceğini bilir ve uygun adımları atabilir.
 

Yaşına uygun görevler verin. Görevlerini yerine getiren çocuk, kendine güveni artar, başarma duygusunu yaşar ve problem çözme becerisi geliştirir. Örneğin, alışveriş listesini hazırlatın veya faturaları ödemesini sağlayın.
 

Çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun; siz onu dinlerseniz, o da başkalarını dinler; siz merhamet gösterirseniz, o da merhametli olur; siz sorunlarla karşılaştığınızda şikayet ederseniz, o da şikayet eder; siz teknolojiyi aşırı kullanırsanız, o da aynı şekilde kullanır; siz kitap okursanız, o da kitap okur. Son olarak, siz ona yol gösterir ve cesaretlendirirseniz, o da zorlu yaşam olayları karşısında yolunu bulur ve kolay kolay kaybolmaz.

Umut, psikolojik sağlamlığın  en önemli belirleyicilerindendir. Sınav Eğitim Kurumları ve Sınav Koleji olarak daha iyi bir iş ve yaşam dengesi kurmanız dileriz.

© Sınav Eğitim Kurumları 2021. Tüm hakları saklıdır.