SORUMLULUK DUYGUSU

Sorumluluk duygusu bir kişilik özelliği olarak ya da sonradan kazanılan bir beceri olarak değerlendirilebilir. Bazı bireyler kişilik özellikleri sebebiyle sorumluluk kazanmaya daha yatkın ya da istekli olabilirler. Örneğin anne baba olarak aynı tutumları sergileseler de , iki kardeş birbirinden tamamen farklı sorumluluk bilinci geliştirebilirler.

Genel olarak sorumluluk duygusu öğretilen ve kazandırılan bir beceridir. Çocuğun hayatındaki her beceriyi öğreten ve geliştirilmesine yardım eden anne baba, sorumluluk duygusunun gelişmesinde de başrole sahiptir.

Sorumluluk duygusunu geliştirmek için, anne babanın çocuğun yaşına, cinsiyetine ve kişisel özelliklerine uygun görevleri yapmasına fırsat vermesi, istenilen davranışlar için model oluşturması ve olumlu davranışları pekiştirmesi gerekmektedir.

Sorumluluk Ne Demektir?

Sorumluluk, alışkanlık haline gelen davranışların yapılması ya da seçilmesi ve bu davranışların sonuçlarının kabul edilmesi olarak tanımlanmaktadır. Prof.Dr.Doğan Cüceloğlu sorumluluğu, ‘yaşam boyu taşınabilecek’ bir karakter inşa edecek çok önemli adımlar taşıyan bilinç, olarak tanımlamaktadır. Sorumluluk duygusu doğuştan gelmemektedir, sonradan kazanılan bir beceridir.

Çocuklara Sorumluluk Bilinci Nasıl Kazandırılır?

Çocuklara sorumluluk bilincinin kazandırılması aile içinde başlamaktadır. Çocuğa sorumluluk bilincinin kazandırılması basamaklar halinde olmalıdır.

Çocuklar sorumluluk bilincini adım adım almaya başladığı dönemde onları desteklemek ve cesaretlendirmek gerekir.

Çocukların sorumlulukları yapma aşamasında yanlışları olabilir. Bu noktada onlarla doğru bir iletişim kurmak, onun sonraki aşamalarda kendine güvenli olmasını sağlayacaktır.

Sorumluluklarını tanımaya başlayan bir çocuk ‘birey olma’ evresine çok daha kolay bir şekilde geçmektedir.

Çocuğun sorumluluk bilinci kazanmasında etkili olan doğal iş bölümleri ile çocuklar çok daha kolay bir şekilde sorumluluk bilinci kazanabilirler.

Etkili Paylaşım Saatlerinde Bulunmak

Çocuklarla olumlu etkileşim ne kadar fazla olursa, çocuk pozitif aile iklimi içinde o kadar sağlıklı bir şekilde büyür. Çocuğun anne ve babasının kendine güvenmesi, yardıma ihtiyaç duyulan anda kendisinin de katkıda bulunabileceği hissi, sorumluluk duygusunun doğal ortamda ve içten gelen duygularla yapılması, çocuğun ihtiyacı olan doğal duygulardır.

Aile olarak planlanan ‘etkili paylaşım saatleri’ düzenlemek;

Çocukta aitlik duygusunun oluşmasına ve yerleşmesine yardım eder,

Sağlıklı bir birey olmasını sağlayacak olumlu benlik algısının gelişmesini sağlar,

Sorumluluk bilincini yaşayarak öğrenme şansı verir.

Aile Toplantıları Düzenlemek

Günün belirli saatlerinde çocuklarında içinde bulunduğu Aile Toplantıları düzenlemek sorumluluk bilincinin gelişmesine katkı sağlar.

Gün içinde çocuklarla yapılan sohbetlerde, onların yapmaları gereken görevler hakkında ya da birey olarak kendisi için önemli olan olayların/durumların gerçekleşmediği zamanlarda karşısına çıkacak zorlukları onunla konuşulması sorumluluk bilinci hakkında fikir edinmesine ve sorumluluklarını gerçekleştirmesine yardımcı olur.

Çocuğun almak istediği görevlerde ya da ev içi işlerde onun yapamayacağı düşünülse bile onun desteklenmesi ve yapmak için heveslendiği işi deneyimlemesine fırsat verilmelidir.

Günlük Ev İşleri Listeleri Hazırlamak

Günlük yapılması gereken işleri aile bireyleri paylaşarak yaparlar. Bu aşamada diğer aile üyeleri gibi, çocuklara da günlük, haftalık ve aylık olarak yapılması gereken çeşitli işler verilmelidir.

Bu işler çocuğun yapabileceği düzeyde yaşına uygun olmalıdır. Çocuğun seçim hakkı göz önünde bulundurulmalı ve yapacağı işleri içselleştirilmesi sağlanmalıdır.

Günlük, haftalık yada aylık olarak yerine getirilmeyen işler olduğu zaman davranışın nedenleri ve sonuçları hakkında konuşulmalıdır.

Burada baskın otoriter davranışlardan uzak durmak ve bağırma ya da kınama gibi rencide edici davranışlardan kaçınmak gerekmektedir. Çocuğu rencide etmek yerine, onu dinlemeye çalışan, duygularını dile getirmesini sağlayan anne -baba modeli olmak, çocuğun verdiği kararlarla çok daha iyi yüzleşmesine imkan tanır.

Düşüncelerini Sormak

Çocuklara ‘ne yapacaklarını söylemek’ yerine onların ‘ne yapmayı düşündüklerini’ sormak gerekir. Çocuğa gün içindeki programını nasıl şekillendirdiğini sormak, onun sorumluluk kazanmasında oldukça önemli bir kriterdir.

Çocukların sürekli ders çalışmasının, soru çözmesinin ya da ödevlerini yapması için uyarmak, çocuklara verilen sorumluluk alma konusunda baskı hissettiren engellerdendir. Anne babanın sürekli olarak beklenti ve sıralı iş isteği, çocuğun sorumluluk duygusunun gelişmesinden ziyade ebeveynin istediği için yapma duygusunu beslemektedir. Çocuğun kendi sorumluluklarını yapması pozitif tutum ve pozitif konuşmalarla mümkün olmaktadır.

Model Olmak

Anne baba olarak çocuğa model olmak, çocuğun sorumluluk almasını kolaylaştıracak etmenlerden biridir. Çocuğun öz bakımı, günlük rutinleri yerine getirme farkındalığı, ders sorumlulukları, kitap okuma saatlerinden teknoloji ile geçilen zamana kadar değişen tüm süreler, anne/babanın kendi sorumluluklarına ve yaptıkları davranışlarla orantılı olmaktadır.

Çocuğu Sorumluluk Konusunda Cesaretlendirmek

Çocuklar anne-babanın kendisini ne şekilde gördüğünden, anne-babanın kendisini ne kadar desteklediğinden ve anne-babanın kendisine ne kadar güvendiğinden beslenirler ve bu şekilde bilinç kazanırlar. Çocuğu sorumlulukları konusunda cesaretlendirmek ve onun asla cesaretini kırmamak gerekir. Bu anlamda anne-babalar, çocuğun sorumluluğunu eksik yaptığı bir konu halinde onu yermeden, düzgün bir şekilde neden sorumluluğunu eksik yaptığına dair soru sormalıdır.

Anne babalar olarak sorumluluk bilinci ile bilinmesi gereken en önemli nokta, bu bilincin doğuştan kazanılmamış olmasıdır. Çocuğun sorumluluk bilincini kazanması zamanla ve doğru yönlendirmelerle gerçekleşmektedir.

Sorumluluk konusunda desteklenen, öğretici açıklamalarla sorumluluk bilinci kazandırılan çocuklar, ileriki yaşamlarında çok daha iyi insan ilişkilerine sahip olmanın yanı sıra akademik ve iş yaşamında da başarılı olmaktadırlar.

Sınav Eğitim Kurumları ve Sınav Koleji olarak daha iyi bir iş ve yaşam dengesi kurmanız dileğiyle. Başarılı günler dileriz.

Sınav Koleji ve Sınav Eğitim Kurumları olarak öğrencilerimizi en iyi şekilde yetiştirmekteyiz. Alanında profesyonel ve yenilikçi öğretmenlerimizin bulunduğu, size en yakın Sınav Koleji ile Sınav Eğitim Kurumlarını öğrenmek için 0312 285 99 77 numaralı hattımızdan bizimle iletişime geçebilirsiniz ya da resmi web adresimizden bizlere ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar
Cüceloğlu, D. Geliştiren Anne-Baba, 2019.